'Mỏi mắt' tìm khu đô thị hoàn chỉnh

Ngoài xác nhà trên vùng đất trống, các tiện ích như dịch vụ vệ sinh đô thị, thiết bị viễn thông, nhà trẻ, trường học, công viên, không gian cộng đồng... đều thiếu là thực trạng chung của các đô thị mới tại TP HCM.
> Phú Mỹ Hưng thành đô thị kiểu mẫu quốc gia

Khoảng 300 hộ dân đã dọn về chung cư Mỹ Thuận, quận 8, TP HCM từ năm 2005 nhưng mãi đến nay, ngoài tòa nhà cao tầng và trục đường chính vào chung cư đã được sử dụng, các hạng mục còn lại đều dở dang.

Hàng trăm hộ dân đã năm lần bảy lượt phản ảnh tình hình này lên chủ đầu tư và chính quyền địa phương, nhưng đều không thu được kết quả gì, khu dân cư vẫn còn nguyên bộ mặt lồi lõm.

Nhiều cặp vợ chồng trẻ muốn đưa con đi mẫu giáo phải lộn ngược từ quận 8 ra khu trung tâm quận 6 mới có trường giữ trẻ. Những em học sinh các cấp chuyển từ khu trung tâm ra đây sinh sống cùng bố mẹ phải học trái tuyến xa nhà gần 3 năm qua. Người già trong tòa chung cư này cũng mỏi mắt chờ nhà sinh hoạt cộng đồng. Công viên vẫn chưa xanh như khi dự án được quảng cáo trên bản đồ quy hoạch toàn khu.

Lý do khiến dự án này trì trệ, theo giải thích của chủ đầu tư, vì vướng đền bù giải tỏa, thỏa thuận mãi nhưng vẫn chưa xong, dẫn đến việc phải hoãn tiến độ xây các hạng mục phụ gắn liền với đất "da beo" (chưa đền bù xong). Cuối cùng, hạ tầng xã hội và hạ tầng kỹ thuật đều ì ạch, cái khó lại đổ lên đầu người dân.

Khi quảng cáo bán nhà, chủ đầu tư luôn hứa hẹn khu dân cư mới sẽ đạt chuẩn hiện đại, các dịch vụ hoàn hảo, có tính kết nối cao với khu trung tâm. Thế nhưng chờ dài cổ, cư dân sống trong đô thị mới luôn bất bình vì tình trạng nhà mọc lên trước, hạ tầng lẽo đẽo theo sau. Không chỉ giảm thiểu tính kết nối với xã hội của người dân, thiếu sót này còn làm xấu bộ mặt của vùng kinh tế năng động và phát triển như TP HCM.

Nhà biệt thự song lập trong khu đô thị Phú Mỹ Hưng phía Nam TP HCM. Ảnh: Đức Quang.

Khu Nam Sài Gòn cũng không khá hơn là bao. Cách khu đô thị Phú Mỹ Hưng khoảng 6-8 km, chung cư Conic xây dựng trên khu đất mênh mông tuy đã bán hết, có ít nhất 60% cư dân đến sống, nhưng quanh tòa nhà này vẫn chưa có công viên, trạm xá kèm theo dịch vụ y tế, khu thương mại, nơi sinh hoạt cộng đồng, vườn trẻ...

Một chủ hộ ngụ tại đây ngần ngại tiết lộ, sở dĩ chủ đầu tư chưa bổ sung các hạng mục còn lại vì phải chờ đến khi lượng người sinh sống đông hơn, nhu cầu dịch vụ tăng lên mới hoàn thiện dần các dịch vụ khác.

Cũng rơi vào vòng lẩn quẩn ấy, khu Đông TP HCM, hướng cầu Sài Gòn, khu Thạnh Mỹ Lợi, Bình Trưng Đông quận 2, trải dài hầu như toàn đất trống mênh mông, thậm chí chưa thấy được hạ tầng nội bộ từng khu đất.

Nhà biệt thự, chung cư đã xây xong hoặc đang triển khai, tuy được giao dịch trên thị trường rất sôi nổi nhưng vẫn vắng người đến ở. Nguyên nhân, theo dân thổ địa khu này cho hay, là do an ninh của các tòa nhà quá lỏng lẻo, tính kết nối còn rời rạc với khu trung tâm.

Trên thực tế, các dự án nhà ở tại khu Nam và Đông Sài Gòn chỉ dựa vào trục hạ tầng chính của toàn TP HCM như đại lộ Nguyễn Văn Linh, xa lộ Hà Nội... Người dân sống khu này chưa được thụ hưởng hạ tầng nội bộ hoặc các tiện ích ngay trong lòng đô thị mới. Cần dịch vụ y tế, trường học, siêu thị, chợ...đều phải đổ về khu trung tâm, càng làm tăng thêm xung đột về giao thông.

Những quận còn nhiều đất trống như quận 9, Bình Thạnh, quận Thủ Đức, Huyện Bình Chánh, Củ Chi, Nhà Bè, Cần Giờ, nơi cách xa trung tâm thành phố hơn 30 phút ô tô càng lộ rõ tình trạng lồi lõm, da beo này.

Nguyên nhân khách quan, theo giới kinh doanh địa ốc, là do vướng thủ tục hành chính bao gồm xin phép, chờ cấp phép, trình, duyệt quy hoạch cũng như việc đền bù giải tỏa mất quá nhiều thời gian (ít nhất 2-3 năm, nhiều nhất gần chục năm), dẫn đến trì trệ mọi thứ. Bên cạnh đó, nguyên nhân chủ quan, theo các chuyên gia bất động sản, do nguồn vốn ít, tiềm lực tài chính yếu kém đã khiến cho chủ đầu tư không đủ sức đảm đương toàn bộ dự án theo đúng quy hoạch. Thay vào đó, họ phải chẻ nhỏ ra làm cuốn chiếu dần mới cầm cự nổi. Chính vì vậy, nhà ở được ưu tiên xây trước, còn mọi hạng mục khác chỉ được liệt vào hàng thứ yếu, lúc nào xây cũng được thậm chí "quên" xây.

Một chuyên viên nghiên cứu phát triển đô thị tại TP HCM đề xuất, nên giải quyết mâu thuẫn của các khu đô thị lồi lõm bằng cơ chế linh động của thị trường chứ không nên điều tiết bằng mệnh lệnh hành chính.

Theo chuyên gia này, cơ quan quản lý nên báo động cho người dân hiểu, khi mua nhà không nên chỉ xem phần xác mà còn phải quan tâm đến cầu đường, tiện ích công cộng, tính kết nối với xã hội và chất lượng môi trường sống mới đảm bảo không thất vọng về sau.

Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu hạ tầng đô thị TP HCM, ông Nguyễn Đăng Sơn thừa nhận, thực trạng đáng buồn là thành phố đang "khát" các khu đô thị mới hoàn chỉnh, người dân vì vậy cũng chịu không ít thiệt thòi.

Theo ông Sơn, bán nhà chỉ có chỗ ở, còn các hạ tầng công cộng, hạ tầng xã hội "lội" theo sau hoặc không bao giờ có, chịu thiệt thòi trước tiên là người sở hữu căn hộ. Song, chuyên gia này cho rằng, về lâu dài doanh nghiệp sẽ đối mặt với không ít bất lợi. Bởi lẽ, đô thị khiếm khuyết có giá trị thấp trên thị trường giao dịch hoặc khó duy trì bền vững giá trị gốc, khách hàng cũng không "chuộng" loại sản phẩm có nhiều "khuyết tật".

Ông khuyến cáo đến các nhà phát triển bất động sản, kinh doanh căn hộ, đặc biệt là khu đô thị, cần nghiêm túc đầu tư dài hạn, căn cơ, chấp nhận bất lợi trước mắt để xây dựng đúng quy hoạch, đúng cam kết mới đảm bảo phát triển bền vững và tạo dựng thương hiệu để vươn xa.

Thanh Lê